Kistopdegang

Kamer op het noorden, deksel op de gang

Nog nooit hadden we van zo dichtbij de dood meegemaakt. Diezelfde dag nog was de kist uitgezocht en mocht het lichaam “thuis komen”. Was dat ons idee? Is dat gebruikelijk in die cultuur? Heeft het te maken met lokale, protestantse gebruiken van die regio? Het lichaam zou er een volledige week opgebaard worden.

Er werd besloten de studeerkamer beneden hiervoor te gebruiken. De begrafenisonderneemster bevestigde dat het een goede keuze was: een koele kamer op het noorden. Onder de kist kwam ook een koelelement te staan. Best dat we de deur naar de aangrenzende ruimte dicht hielden, mogelijk het raam een beetje open. Wat mij betreft was het altijd al de minst aangename kamer in het huis. Nu kreeg hij een unieke bestemming.

Het bed dat er stond ging tijdelijk naar de garage. Voor de gelegenheid werden er foto’s opgehangen, een landkaart, een grote kaars werd op de vensterbank geplaatst. Op het bureau verzamelden zich in de loop van de tijd gedenkwaardige voorwerpen, een groot boeket bloemen, een CD speler waarop continu blokfluit muziek werd afgespeeld.

Ook in die uitzonderlijke dagen vinden we een ritme. Een nieuw dagelijks ritueel houdt in dat de kist elke ochtend open wordt gemaakt en elke avond wordt afgesloten. Een fijn gebaar wanneer wij ook gaan (proberen te) slapen. En goed voor de isolatie van het lichaam.

We probeerden eerst het houten deksel van de kist een plek te geven in diezelfde ruimte. Voor de radiator dan valt die niet zo op? Of toch tegen de andere muur? Het bleek makkelijker om het steeds de deur uit te manoeuvreren. Het kon met gemak op de vloer in de gang staan (foto). Een ongebruikelijk object in een doodgewone circulatie ruimte.

Het werd een uithangbord, een uitnodiging om binnen te stappen en aan de open kist stil te staan. Tijdelijk een plek met een enorm relativerende werking. De drukte valt weg. Wat een stilte. Nooit eerder had ik die ruimte, die donkere, koude kamer, ervaren als een sacrale plaats.

Nu staat het bed er weer, de foto’s zijn blijven hangen, de bloemen zijn vergaan en toch is die kamer voor altijd veranderd. Hij is er op vooruit gegaan.